Wyobraź sobie typową egipską rodzinę bogów. Mamy Ozyrysa – przystojny, mądry, sprawiedliwy władca podziemi, jego żonę Izydę – boginię magii i opiekunkę rodziny, a potem… pojawia się Set. Niczym czarna owca rodu. Nie dość, że był bratem Ozyrysa, to jeszcze zamordował go w dość spektakularny sposób. Ale zanim osądzimy go zbyt surowo, przyjrzyjmy się bliżej postaci Seta i jego roli w staroegipskiej mitologii. Bo kto wie, może w tej opowieści jest więcej odcieni niż tylko złowroga czerń pustynnego boga?

Set – bóg pustyni, burz i nieprzewidywalności

Set, znany również jako Sutekh lub Seth, był jednym z najstarszych bóstw w panteonie starożytnego Egiptu. Jego domena była dość nietypowa i nieco… mroczna: panował nad pustyniami, burzami, chaosem i wojną. Jeżeli dziś wyciągniemy los z informacją „Twoim patronem jest Set”, to albo masz pecha, albo zakładasz działalność w branży survivalowej.

Set był często przedstawiany z głową tajemniczego zwierzęcia – tzw. „zwierzęcia seta”. Do dziś nikt nie jest w 100% pewien, co to za stworzenie. Niektórzy mówią, że przypomina szakala, inni widzą w nim osła, mrówkojada albo nawet hybrydę kilku zwierzaków. Spoiler: żadna z tych wersji nie brzmi szczególnie uroczo.

Brat Ozyrysa – ten, który stworzył chaos

Trzeba przyznać, że rodzina zakręcona jak egipski papirus. Ozyrys – bóg życia i śmierci – był ulubieńcem ludu. Sprawiedliwy i szlachetny – dosłownie król-marzenie. Jednak jego brat, Set, chyba nie do końca przepadał za idealnym rodzeństwem. W zazdrości o władzę postanowił go usunąć z planszy – i to nie za pomocą unfollow na Instagramie. Według najbardziej znanej wersji mitu, Set zabił Ozyrysa, rozczłonkował jego ciało i rozrzucił części po całym Egipcie.

Izyda, żona Ozyrysa i siostra Seta (!), zebrała wszystkie fragmenty ciała z pomocą siostry Neftydy i – dzięki magii – przywróciła męża do życia. Biblijne zmartwychwstanie ma przy tym wersję demo. I tu zaczyna się dramat: Set nie tylko zabił brata Ozyrysa, ale potem jeszcze przez lata walczył z jego synem, Horusem, o prawo do tronu.

Set i Horus – kosmiczna telenowela

Rywalizacja między Setem a Horusem mogłaby z powodzeniem zapełnić kilkanaście sezonów „Gry o Tron: Egipt Edition”. Walka o władzę trwała długie lata i obfitowała w ciągłe pojedynki, procesy przed bogami, a nawet – tak, to nie żart – testy z nasieniem, które miały dowieść, kto jest potężniejszy. Starzy Egipcjanie naprawdę mieli bujną wyobraźnię i zero cenzury.

Ostatecznie Horus wygrał, a Set został wygnany na pustynię. Tam rósł w siłę, żył dalej jako bóg burz, a czasem nawet odgrywał pozytywną rolę – na przykład jako obrońca barki słonecznej Ra przed wężem chaosu, Apopem. Czyżby rehabilitacja wizerunku? Cóż, nawet najczarniejszy charakter może mieć swoje pięć minut dobroci.

Set – bóg złożony jak hieroglify

W zależności od okresu w historii Egiptu, postać Seta była interpretowana bardzo różnie. W czasach Starego Państwa miał on całkiem niezłą reputację – był nawet uważany za niezbędną przeciwwagę dla Ozyrysa. Dzięki niemu świat nie ugrzązł w stagnacji. Chaos zrównoważony porządkiem – brzmi jak filozofia nowoczesnego coacha.

Później jednak, zwłaszcza po podboju Egiptu przez ludy obce (np. przez Hyksosów, którzy czcili Seta), jego wizerunek mocno się pogorszył. Z czasem zaczęto utożsamiać go z czystym złem – taka egipska wersja diabła. Jednak współcześni egiptolodzy podkreślają, że mit o Seta był znacznie bardziej złożony – to bóstwo nie tylko zniszczenia, ale i przemiany.

Więc może nie taki diabeł straszny, jak go malowano czarnym pigmentem na ścianach grobowców?

Set, brat Ozyrysa, może i nie był klasycznym bohaterem, ale bez niego staroegipska mitologia byłaby znacznie mniej porywająca. To on wnosił napięcie, dramatyzm i odrobinę chaosu – czyli wszystko, co sprawia, że historia trzyma nas w napięciu od pierwszego do ostatniego hieroglifu. Bez niego nie byłoby niesamowitej opowieści o śmierci i zmartwychwstaniu, o magii, władzy i odwiecznej walce dobra ze złem.

Brat Ozyrysa, Set, w egipskim panteonie funkcjonował jak przyprawa chili – nie zawsze potrzebna, ale gdy już się pojawił, nie sposób było go zignorować. A to, że raz na jakiś czas próbował przejąć władzę nad światem? Nikt nie jest doskonały.

Przeczytaj więcej na: https://portaldlakobiet.pl/brat-ozyrysa-mitologia-znaczenie-interpretacje/